Việt Nam có thể học được gì từ Thái Lan trong cuộc chiến chống đánh bắt bất hợp pháp?

© Sputnik / Vladimir Astapkovich / Chuyển đến ngân hàng ảnhTàu cá ở Vịnh Hạ Long, Việt Nam
Tàu cá ở Vịnh Hạ Long, Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 27.07.2022
Theo Lowy Institute, sau khi bị thẻ vàng vì không đủ nỗ lực trong cuộc chiến chống đánh bắt cá bất hợp pháp, Hà Nội nên học tập kinh nghiệm của các nước láng giềng và hướng tới luật pháp quốc tế để có những hành động tiếp theo.

Tại sao đánh bắt bất hợp pháp lại phổ biến ở Việt Nam?

Trong sáu tháng đầu năm 2022, hầu hết các tàu Việt Nam đánh bắt bất hợp pháp thường đi vào vùng biển Indonesia, Thái Lan và Malaysia. Đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định từ lâu đã trở thành vấn nạn ở Việt Nam. Tháng 10/2017, việc Ủy ban châu Âu (EC) đã đưa ra "thẻ vàng" đối với Việt Nam cho thấy quốc gia này đã không đưa ra đủ nỗ lực để chống đánh bắt bất hợp pháp.
Đánh bắt bất hợp pháp phổ biến ở Việt Nam vì nhiều lý do: đánh bắt trộm có thể tạo ra lợi nhuận lớn cho những ngư dân nói chung thiếu cơ hội kinh tế; nguồn lợi hải sản ở vùng biển địa phương bị cạn kiệt buộc ngư dân Việt Nam phải ra vùng biển nước ngoài; sự giám sát và thực thi pháp luật yếu kém cho phép đánh bắt bất hợp pháp phát triển mạnh mẽ. Do đó, đánh bắt bất hợp pháp được nhiều người coi là "hoạt động có rủi ro thấp mà thu nhập cao", Lowy Institute viết.
Tàu Trung Quốc gần Đá Ba Đầu. - Sputnik Việt Nam, 1920, 04.05.2022
Biển Đông
Cấm đánh bắt cá ở Biển Đông làm gia tăng nguy cơ đụng độ giữa tàu Việt Nam và Trung Quốc
Gần 5 năm sau khi bị EC gắn thẻ vàng, đã đến lúc Chính phủ và Tổng cục Thủy sản Việt Nam cần có những hành động mạnh mẽ hơn nữa, không chỉ để chống nguy cơ đánh bắt bất hợp pháp đối với các hệ sinh thái biển và sự bền vững của nguồn cá, mà còn cũng để loại bỏ lợi thế mà đánh bắt bất hợp pháp có - hỗ trợ người dân về thu nhập và các nguồn lực sẵn có. Thẻ vàng cũng tác động tiêu cực đến xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang châu Âu và có thể là các thị trường khác.
Quyết định loại bỏ thẻ vàng vào cuối năm 2022, chính phủ Việt Nam đã thông qua Luật Thủy sản 2017, ban hành một số văn bản chính sách, thực hiện các chiến dịch truyền thông, phát triển cơ sở hạ tầng cùng các biện pháp khác. Gần đây, Việt Nam đã thể hiện thiện chí làm việc với Hoa Kỳ để xóa bỏ nạn đánh bắt cá trái phép. Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn chưa đủ để gỡ thẻ vàng.

Sửa chữa sai lầm

Việt Nam nên cân nhắc học hỏi kinh nghiệm Thái Lan, nước láng giềng từng nhận thẻ vàng từ EC hồi tháng 4/2015. Bằng những nỗ lực quyết tâm của mình, năm 2019 Thái Lan đã được đưa ra khỏi nhóm “các quốc gia bị cảnh báo”. Chiến lược của họ bao gồm cải cách hệ thống luật pháp, đầu tư vào hệ thống Giám sát, kiểm soát và theo dõi (MCS), và hợp tác hơn nữa với các tổ chức quản lý nghề cá trong khu vực và các nước láng giềng.
Đặc biệt, Thái Lan được khen ngợi vì đã thay đổi toàn diện luật thủy sản của mình. Nghị định Hoàng gia về Thủy sản B.E. 2558, dựa trên luật và tiêu chuẩn quốc tế, nhanh chóng có hiệu lực sau khi thẻ vàng được đưa ra. Luật quy định việc đánh bắt bất hợp pháp là tội phạm quốc tế và quy định mức phạt lên đến 30 triệu THB (817.000 USD) hoặc gấp 5 lần giá trị sản phẩm đánh bắt được. Quan trọng nhất, chính phủ Thái Lan nỗ lực đảm bảo luật pháp được thực thi nghiêm túc. Kể từ khi sắc lệnh hoàng gia có hiệu lực, khoảng 4.400 trường hợp đánh bắt bất hợp pháp đã được khởi tố.
Người dân chài trên bãi biển Kê Gà - Sputnik Việt Nam, 1920, 11.05.2022
Trung Quốc cấm đánh bắt cá, Việt Nam nói ngư dân cứ bám biển bình thường

Các biện pháp cần thiết

Tuy nhiên, luật thủy sản năm 2017 của Việt Nam đã bị chỉ trích là thiếu tính răn đe, do mức phạt đối với hành vi đánh bắt bất hợp pháp thấp hơn nhiều so với các nước láng giềng. Mức phạt tối đa đối với cá nhân đánh bắt bất hợp pháp là 1 tỷ đồng (42.000 đô la), việc thực thi vẫn còn yếu và không đồng bộ ở cấp tỉnh.
Việt Nam cần bắt đầu với hệ thống MCS được cải tiến như ở Thái Lan và đầu tư vào các công nghệ như Hệ thống giám sát Tàu (VMS), Hệ thống báo cáo điện tử và giám sát điện tử, và lập đối tác với Trung tâm giám sát nghề cá của Thái Lan (FMC) để giám sát các hoạt động của MCS và tiến hành kiểm tra cảng. Nếu Việt Nam muốn gỡ thẻ vàng thì phải xử lý số lượng lớn tàu trong nước vẫn chưa được trang bị VMS và cần nâng cấp các cảng.

Tham gia các tổ chức quốc tế

Việt Nam cũng nên ghi nhận thành công của Thái Lan trong việc hợp tác chặt chẽ với các Tổ chức quản lý nghề cá khu vực (RFMO) và các nước láng giềng. RFMO từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống đánh bắt bất hợp pháp. Các tổ chức này hỗ trợ kiểm tra cảng, hàng hải và phổ biến thông tin về các tàu tham gia đánh bắt bất hợp pháp. Thái Lan hiện là thành viên của Ủy ban cá ngừ Ấn Độ Dương và là thành viên hợp tác của Ủy ban nghề cá khu vực Tây và Trung Thái Bình Dương. Nước này cũng là thành viên của một số hiệp ước quốc tế như Hiệp định trữ lượng cá của Liên hợp quốc, Hiệp định các biện pháp của quốc gia có cảng (PSMA) và Hiệp định nghề cá Nam Ấn Độ Dương.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng chủ trì phiên họp thường kỳ của Bộ Ngoại giao - Sputnik Việt Nam, 1920, 30.04.2022
Biển Đông
Trung Quốc đơn phương ra lệnh cấm đánh bắt cá ở Biển Đông, Việt Nam lên tiếng
Hiện nay, Việt Nam là thành viên hợp tác của Ủy ban Nghề cá Tây và Trung Thái Bình Dương và tham gia Nhóm Công tác về Thủy sản và Đại dương của Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương. Năm 2019, Việt Nam cũng tham gia Hiệp định về các biện pháp của quốc gia có cảng (ACMA). Tuy nhiên, hợp tác với các Tổ chức quản lý nghề cá khu vực (RFMO) và các nước láng giềng cần được đẩy mạnh. Việt Nam cần tiếp tục tìm kiếm sự trao đổi thông tin và hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác nước ngoài, chấp nhận và tuân thủ các quy tắc quốc tế về khai thác IUU, giống như Thái Lan.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала